Lezingen

Christophe Busch

Radicalisering

Christophe Busch is criminoloog en Master in de Holocaust- en Genocidestudies. Hij werkte 12 jaar in de forensische psychiatrie. Later stond hij als coördinator in voor de uitbouw van een forensisch psychiatrisch zorgcircuit. Tot eind 2019 was hij algemeen directeur van Kazerne Dossin en nu leidt hij het Hannah Arendt Instituut voor diversiteit, stedelijkheid en burgerschap. Daarnaast is hij als expert radicalisering actief binnen verschillende overheidsdiensten.

Christophe Busch in een sterke spreker die zijn publiek weet te boeien!

Hieronder vindt u verschillende mogelijke lezingen terug. 

Wij versus zij: polarisatie als verrijking of bedreiging
In een steeds complexer wordende samenleving is het logisch dat er meer fricties komen en gradueel de druk tot polarisatie toeneemt. De laatste jaren zien we dan ook een zorgwekkende toename van verhitte discussies over hoofddoeken, zwarte pieten en kerststallen tot regelrechte sociale catastrofes waarbij groepen vijandig tegenover elkaar komen te staan. Van de Balkan, over de Brexit tot identitaire bewegingen gaan we dieper in op de drijfveren van polarisatie, hoe een vijandige wij-versus-zij dynamiek het sociaal weefsel van een samenleving doet verbrokkelen. Maar ook hoe polarisatie heel verrijkend kan zijn voor een democratie als men op de bal i.p.v. de man speelt. Tot slot wordt er concreet ingegaan hoe je bedreigende polarisatie constructief kan ombuigen als burger en professional. Een must voor elke betrokken medemens.

Een duivelse transitie: hoe gewone mensen in staat zijn buitengewoon kwaad te plegen
Wanneer na afloop van de tweede wereldoorlog de ware omvang van de gruweldaden van de nazi's aan het licht komt, is er een vraag die de wereld bezig houdt: hoe was het menselijk mogelijk die misdaden te begaan? Aanvankelijk werden de daders van de Shoah als uitzonderlijk kwaadaardige sadisten en psychopaten beschouwd. Uit verder onderzoek bleken veel daders echter eenvoudige burgers te zijn met normale gezinslevens en heel gewone sociale relaties. Vanuit die opmerkelijke vaststelling groeide de aandacht voor het zogenaamde dadersperspectief: hoe zijn schijnbaar 'gewone' mensen in staat anderen de meest gruwelijk dingen aan te doen?

Deze lezing gebruikt naast historische voorbeelden, ook sociaalpshychologische onderzoeken om de tijdloze mechanismen achter collectief geweld te laten oplichten. Ze biedt een boeiende invalshoek voor het begrijpelijk maken van massageweld, zowel in historische voorbeelden als in de actualiteit en zelfs in de dagdagelijkse leefwereld van jongeren op school, in de metro of het winkelcentrum.

Moordmarketing: de creatie van de biologische andere
Onze voorstelling van 'de andere’ is grotendeels afhankelijk van hoe ons sociaal referentiekader deze kijk bepaalt. De eugenetische wetenschap, met zijn rassenleer en sociaal-darwinistisch principes, zorgde begin vorige eeuw voor een ultieme tegenstelling tussen superieure Übermenschen en inferieure Untermenschen. Op basis van biologische en statistische principes werd een biopolitiek verkondigd die zou leiden tot sterilisatiewetgeving en uiteindelijk massamoord en genocidaal geweld. De andere was biologische zo afwijkend en bedreigend dat uitroeien de juiste oplossing leek. In deze lezing analyseren we hoe de toenmalige rassenleer werd vermarkt via een moorddadige propagandamachine. Vele landen maakten sterilisatiewetgeving om zogenaamde ‘gedegenereerden’ of ‘erfelijk zieken' uit te schakelen, maar in nazi-Duitsland ging men verder. In een gradueel proces van polarisatie en radicalisering werd het denkbaar, en door de oorlogscontext uitvoerbaar, om de andere definitief te verwijderen. Hoe kon de kijk t.o.v. de ‘Andere’ zo afglijden en welke lessen kunnen we er vandaag uit trekken?

Auschwitz.camp: van een imperium in het Oosten tot een icoon van herinnering
Het woord Auschwitz wekt beelden op van vernietiging en massamoord. Toch ligt de oorsprong van het kamp elders. Op zoek naar ‘ruimte om te leven’ zochten de nazi’s nieuwe kolonies in het Oosten. Zo kwamen ze terecht in Polen. Grondstoffen maakten de regio rond het Poolse stadje Auschwitz interessant voor de Duitse industrie. Het Duitse bedrijf IG Farben bouwde er een gigantische chemiefabriek. Een ideale stad met woonwijken, parken en transport moest rond het complex verrijzen. Maar al snel schakelde het bedrijf dwangarbeiders in. De nazi’s stelden gevangenen van het concentratiekamp ter beschikking van het bedrijf. Aan de hand van foto’s, kaarten en objecten toont deze lezing de complexe ontstaansgeschiedenis van het kampcomplex Auschwitz en hoe het een imperium in het Oosten moest worden. De ongebreidelde moordmachinerie maakt echter dat vandaag Auschwitz het icoon is van herdenking en herinnering aan de Holocaust of shoah.

Beladen erfgoed: de complexiteit van herdenken en herinneren
Erfgoed herinnert ons aan wat we deden en wie we zijn. Maar wat als dat verleden heel erg beladen is en gepaard ging met grootschalig geweld en onnoemelijk veel leed? Beladen erfgoed, zoals genocidaal geweld tijdens de Holocaust of de koloniale uitbuiting van het Afrikaanse continent, daagt een samenleving uit om te leren omgaan met een moeilijk verleden. Deze lezing gaat dieper in op de complexiteit van herdenken en herinneren, op wat precies erfgoed is en hoe een voortdurende lerende omgang met beladen erfgoed een hulp kan zijn om elkaars kijk op de geschiedenis en actualiteit beter te begrijpen. Op kritische wijze gaan we in op hoe onze omgang met erfgoed kan bijdragen aan multiperspectiviteit en verdraagzaamheid.

Het pad van radicalisering
Radicalisme, extremisme, terrorisme… Wat is het verschil? Waar slaat het allemaal op? Wat is het mechanisme achter het radicaliseringsproces? Welke drijvende (f)actoren maken dat een individu, groep of gehele samenleving afglijdt richting extremistisch geweld? In deze lezing krijgt u een beter begrip van de definities, het fenomeen van cumulatieve radicalisering toen en vandaag. Niet alleen krijgt u inzicht in de laatste procesmodellen, we staan ook stil bij de triggerfactoren die het geweldsproces kunnen doen versnellen, vertragen of omkeren. Terrorisme is een complex fenomeen dat angst veroorzaakt in de samenleving, maar door een genuanceerde kijk kunnen we de essentie en onze aanpak beter situeren.

---

BIO
Christophe Busch is criminoloog (Universiteit Gent) en Master in de Holocaust- en Genocidestudies (Universiteit van Amsterdam). Na zijn studies criminologie in Gent begon hij in 2001 te werken in de forensisch psychiatrie voor de behandeling van ontoerekeningsvatbare daders (internering). Later stond hij als coördinator in voor de uitbouw van een forensisch psychiatrisch zorgcircuit. Eind 2012 maakte hij de overstap naar Kazerne Dossin (Memoriaal, Museum en Onderzoekscentrum over de Holocaust en Mensenrechten) waar hij in januari 2013 werd aangesteld als operationeel directeur en in juli 2016 als algemeen directeur, in opvolging van Herman Van Goethem die rector werd aan de Universiteit Antwerpen. Hij doctoreert aan de UvA over de complexiteit van dadergedrag en de rol van beeldvorming in processen van cumulatieve radicalisering. Hij is betrokken als expert radicalisering binnen verschillende overheidsdiensten. Eind 2019 verliet hij Kazerne Dossin en werd hij directeur van het Hannah Arendt Instituut voor diversiteit, stedelijkheid en burgerschap.

Foto: Jimmy Kets

Foto's